الشيخ حسين المظاهري
85
سير و سلوك؛ يقظه (بيدارى) (فارسى)
تفكّر تفكّر ، در آموزههاى دينى از اهميّت والايى برخوردار است . خداوند تعالى در آيات متعدّدى از قرآن كريم ، فلسفهءنزول قرآن را تفكّر بر مىشمرد . « 1 » چنان كه در برخى آيات ، انسان را به سبب عدم تفكّر مؤاخذه مىنمايد ، « 2 » و در آيات ديگرى نيز ، تفكّر را ويژهء انسانهاى خردمند و خرد پيشه مىداند . « 3 » در كلام نورانى ائمهء اطهار ( عليهم السلام ) نيز تفكّر از اهميّت برجستهاى برخوردار است . در روايتى از حضرت امام جعفر صادق ( ع ) چنين نقل شده است : « تَفَكُّرُ سَاعَةٍ خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ » « 4 » همچنيناستاد عظيمالشأن ما حضرت امام خمينى در شرح چهل حديث ، روايتى را متذكّر مىشوند كه مىفرمايد : يك ساعت تفكر بهتر از هفتاد سال عبادت است . « 5 » عنايت قرآن كريم و عترت ( عليهم السلام ) به موضوع تفكّر و ميزان پاداشى كه براى آن در نظر گرفته شده است ، نشان از اهميّت فوق العادهء تفكّر ، در فرهنگ دينى دارد . از نظر اهل معرفت نيز تفكّر ، سازندگى عجيبى براى سالك دارد . يكى از عرفا نقل مىكند كه من به اندازهاى كه در مدّت عمرم ، از شب تا صبح فكر كردهام ، عبادت نكردهام . بنابراين سالك بايد اهل فكر باشد و در شبانهروز ، ساعتى يا ساعاتى به تفكّر بپردازد . اساساً كسى كه اهل تفكّر نباشد ، نمىتواند توجّه و آگاهى پيدا كند و به ورطهء غفلت كشانده مىشود . چنين كسى نه تنها بيدار نمىشود ، بلكه سقوط و تباهى در انتظار اوست .
--> ( 1 ) . النحل / 44 : وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ ( 2 ) . الأنعام / 50 : قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصيرُ أَ فَلا تَتَفَكَّرُون ( 3 ) . البقرة / 269 : يُؤْتِي الْحِكْمَةَ مَنْ يَشاءُ وَ مَنْ يُؤْتَ الْحِكْمَةَ فَقَدْ أُوتِيَ خَيْراً كَثيراً وَ ما يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُوا الْأَلْبابِ ، آل عمران / 7 و . . . ( 4 ) . تفسير العيّاشى ، ج 2 ، ص 208 ( 5 ) . چهل حديث ، ص 191